تاریخچه                          انتی بیو تیک ها     

مدتها قبل از کشف پنی‌سیلین بشر آموخته بود بطور تجربی بعضی مواد خام را به عنوان عامل ضد میکروب مورد استفاده قرار دهد. ۶۰۰ - ۵۰۰ سال قبل از میلاد، چینیها شیره کپک زده لوبیای شور را برای درمان عفونتها بکار می‌بردند. اصطلاح آنتی بیوز (Antibiosis) اولین بار در سال ۱۸۸۹ به‌وسیله ویلمین برای توجیه ماهیت رقابتی جوامع بیولوژیک که در آن فقط قویترین و اصلح‌ترین زنده می‌ماند بکار برده شد و چند سال بعد این اصطلاح برای آنتاگونیسم میکروارگانیسمها نیز مورد استفاده قرار گرفت. به دنبال کشف پنی‌سیلین به‌وسیله فلیمینگ در سال ۱۹۲۹ دوبوس در سال ۱۹۳۹ آنتی بیوتیک تیرو تریسین را از باکتری باسیلوس برویس بدست آورد.

اطلاعات اولیه

آنتی بیوتیکها مواد شیمیایی هستند که از میکروارگانیسمهایی مانند قارچهای میکروسکوپی و باکتریها گرفته می‌شوند و از ادامه زندگی سلولهای یوکاریوتی یا پروکاریوتی جلوگیری نموده و یا مانع تکثیر آنها می‌شوند. اجزای سازنده آنتی بیوتیکها بسته به کاری که انجام می‌دهند متفاوت است. بیشتر آنتی بیوتیکها بر روی هر دو نوع سلول پروکاریوتها و یوکاریوتها اثر می‌کنند و به همین دلیل نمی‌توان همه آنها را از نظر درمانی برای انسان مورد استفاده قرار داد. آنتی بیوتیک ها به دو گروه عمده ی آنتی بیوتیک های باکتریوسید و باکتریواستاتیک طبقه بندی می شوند. آنتی بیوتیک ها از طریق چهر مکانیسم کلّی ویژگی باکتریوسیدی یا باکتریواستاتیکی خود را بروز می دهند:

·                     جلوگیری از ساخت دیواره سلولی باکتری

·                     مهار پروتئین سازی

·                     جلوگیری از ساخت اسید نوکلئیک

·                     تغییر در عملکرد غشاء سلولی

·                     مکانیسم های اثر ناشناخته

آنتی بیوتیکهای مهار کننده همانند سازی DNA

آنتی بیوتیکهایی که از همانند سازی DNA جلوگیری می‌کنند عبارتند از:میتومیسین (Mytomycin) که به دو رشته DNA مکمل متصل شده و از جدا شدن آنها از یکدیگر جلوگیری می‌کند. آنتی بیوتیک دیگری به نام اکتینومایسین D درغلظتهای زیاد همانندسازی DNA را مهار می‌کند. این آنتی بیوتیک دارای دو حلقه مسطح با پیوندهای مضاعف است و می‌تواند خود را بین نوکلئوتیدها جای داده و بدین ترتیب همانند سازی را مختل کند.

سرما خوردگی و آنتی بیوتیک درمانی!!؟؟

تا آغاز سرما و سرماخوردگی چند روزی بیشتر باقی نمانده است و به همین دلیل باید درباره راه های پیشگیری و درمان اطلاعات مان را افزایش دهیم. یکی از مهمترین نکاتی که هنگام سرماخوردگی برای کودکان و بزرگسالان اتفاق می افتد، استفاده نا به جا از آنتی بیوتیک ها یا به قول قدیمی ها چرک خشک کن هاست. به همین دلیل ضرورت دارد که درباره آنتی بیوتیک ها بیشتر بدانیم.

اغلب بزرگسالان ، تجربه مصرف آنتی بیوتیک ها را برای خود و کودکشان دارند و با نام بسیاری از آن ها آشنا هستند. این داروها یکی از شایع ترین داروهای مصرفی در کشور است.برخی افراد متاسفانه بدون تجویز پزشک و بنا به تجربه های گذشته خود اقدام به مصرف آنتی بیوتیک برای خود و فرزندان شان می کنند.از طرف دیگر گاهی پزشکان در فشار شدیدی از طرف خانواده برای تجویز آنتی بیوتیک قرار می گیرند. در مقابل خانواده هایی هم هستند که از مصرف آنتی بیوتیک ها به دلایل گوناگون اجتناب می کنند یا به محض بهتر شدن حال عمومی خود یا کودکشان دارو را قطع می کنند.

موارد مصرف آنتی بیوتیک

آنتی بیوتیک های معمول و رایج به طور معمول برای درمان عفونت های چرکی مورد استفاده قرار می گیرند و در حقیقت بسیاری از میکروب ها  ، به ویژه ویروس ها ، با آنتی بیوتیک قابل درمان نیستند، بنابراین برای بسیاری از عفونت های شایع همچون سرماخوردگی یا بیماری های پوستی و اغلب عفونت های روده ای، آنتی بیوتیک ها موثر نیستند. آنتی بیوتیک ها مواد شیمیایی هستند که رشد باکتری ها را کند می کنند و یا از بین می برند. آنتی بیوتیک ها اگر به جا و به موقع مصرف شوند، با کمک به سیستم ایمنی بدن، موجب بهبودی بسیاری از عفونت های خطرناک می شوند.

خطاهای رایج

برخی از افراد تصور می کنند که حتما نوع خاص از آنتی بیوتیک می تواند عفونت خود و کودکشان را درمان کند و به اصطلاح "به آنها می سازد". چنین تصوری اصولا صحیح نیست زیرا ممکن است پزشک در معاینه بعدی تشخیص دیگری مطرح کند یا به دلیل مصرف قبلی آنتی بیوتیک مورد نظر، در این نوبت پزشک احتمال مقاوم بودن میکروب مورد نظر را به آن دارو در نظر بگیرد و در نتیجه داروی دیگری تجویز کند. یکی دیگر از اشتباهات اغلب مردم این است که فکر می کنند مصرف آنتی بیوتیک موجب ضعیف شدن بدن می شود، در صورتی که اگر آنتی بیوتیک ها به جا و به موقع مصرف شوند نه تنها بدن را ضعیف نمی کنند بلکه به کمک دستگاه دفاعی بدن شتافته و با رفع عفونت و در نتیجه افزایش اشتها موجب تقویت بدن نیز می شوند. نکته دیگر این که برخلاف تصور اغلب مردم، آنتی بیوتیک ضعیف یا قوی وجود ندارد.البته مقدار مصرف آنتی بیوتیک ها را گاهی پزشکان با توجه به شدت یا ضعف عفونت و شرایط قبلی بیمار ممکن است تغییر دهند اما این که دارویی به دلیل تزریقی بودن یا گران بودن بهتر یا قوی تر باشد، صحیح نیست. تصور اشتباه دیگر در برخی خانواده ها این است که اگر آنتی بیوتیکی در گذشته بر بدن ما تاثیری نداشته است اکنون نیز موثر نیست. در حالی که در بسیاری از موارد که یک آنتی بیوتیک تاثیر نکرده است، موضوع ناشی از تجویز زودهنگام و بی موقع دارو، مصرف مقدار یا مدت ناکافی یا تجویز غیرصحیح دارو بوده است و ربطی به اثربخشی کلی دارو ندارد. به این ترتیب ممکن است در عفونتی دیگر همان دارو چنانچه به جا و به موقع تجویز شود کاملا موثر باشد.

عوارض شایع

آنتی بیوتیک ها نیز مانند همه داروهای دیگر ممکن است با عوارض جانبی و بروز مشکلات گوناگون همراه شوند و این موضوع به ویژه در خود درمانی یا تجویز نا به جا یا با دوز نامناسب داروها بیشتر رخ می دهد. مشکلات متعددی همچون مشکلات گوارشی به ویژه اسهال، عوارض کبدی،کلیوی و عوارض حساسیتی ممکن است با مصرف آنتی بیوتیک روی دهد.در بسیاری از مواقع نیز آنچه والدین به آن حساسیت می گویند واقعا حساسیت به شمار نمی رود. به طور مثال بروز استفراغ بعد از مصرف آنتی بیوتیک ها یا بروز اسهال یا درد شکم بعد از مصرف این داروها ممکن است مربوط به همان بیماری اولیه همچون عفونت گوش یا گلو باشد و بی دلیل آن را به آنتی بیوتیک نسبت بدهند. اما در هنگام مصرف آنتی بیوتیک باید مراقب علایمی همچون بروز کهیر یا سایر بثورات پوستی، تنگی نفس و خارش باشیم و در صورت بروز با پزشک تماس بگیریم.

شیوه های نگهداری آنتی بیوتیک ها

درباره نگهداری آنتی بیوتیک ها در خارج یا داخل یخچال باید مطابق توصیه های شرکت سازنده و داروسازان عمل کرد. برخی از آنها را تا 7 روز ممکن است حتی بتوان خارج از یخچال نگهداری کرد و برخی دیگر در خارج یخچال به سرعت تغییر رنگ داده و فاسد می شوند. به طور مثال آنتی بیوتیک کوآموکسی کلاو حتما باید در یخچال نگهداری شود.

·                      

آنتی بیوتیکها روی واکنشهای بنیادی یک سلول اثر می‌کنند. بعضی از آنها خاصیت ضد سرطانی دارند زیرا اثر آنها بیشتر روی سلولهایی است که در حال تقسیم سریع هستند و به همین دلیل باکتریها و سلولهای مغز استخوان که سازنده گویچه‌های سفید خون و گویچه‌های قرمز خون می‌باشند و همچنین سلولهای سرطانی در مقابل آنتی بیوتیکها حساسیت بیشتری دارند.

منبع.دانشنامه رشد                                              فرشته ظهوری کلاس 104