تقسيم سلولها
تقسیم سلول ها
سلولها مثل خیلی چیزهای دیگر پیر می شوند ومی میرند , پس برای حفظ این گونه , تولد مثل ضروری است
به همین علت تقسیم سلولی نقش مهمی در سلامت و رشد موجودات زنده دارد. تقسیم در موجودات پر سلولی با سرعت بسیلر بالایی انجام می شود. برای مثال در بدن شما در هر ثانیه میلیونها سلول تقسیم می شوند تا جایگزین سلولهای مرده گردند.
تقسیم میتوز دارای چهار مرحله است : پروفاز,متافاز,آنافاز,تلوفاز. اما پیش از شروع میتوز , سلول کلیه مواد موجود در سیتوپلاسم خود را زیاد می کند و برای تقسیم آماده می شود. این مرحله مقدماتی که طی آن سلول خود را برای تقسیم مهیا می کند,اینترفازنام دارد.
پس از پایان میتوز ,سلول در فرآیندی به نام سیتوکنسیس به دو سلول کاملا جدا از هم تبدیل می شود وبه این ترتیب تقسیم کامل می شود.
Interphase → Mitosis → cytokenesis
سلول باید قبل از تقسیم ، از کلیه اطلاعات ژنتیکی و رندامکهای خود مشابه سازی کند تا بعد از تقسیم ، هر یک از سلولهای ایجاد شده بتوانند به زندگی خود ادامه دهند . کلیه این عملیات آماده سازی در اینتر فاز صورت می گیرد . اینتر فاز شامل سه مرحله است : G1 ، S و G2 است . زندگی سلول در یک چرخه می گذرد ، پس اینترفاز بلافاصله بعد از سیتوکنسیس تقسیم قبلی آغاز می شود .
سلول همیشه یا در حال تقسیم است و یا مشغول آماده کرذن خود برای تقسیم.
مرحلــــــــــه G1
در حین میتوز فعالیت های سلول کند می شود ، وقتی میتوز پایان گرفت ، سلول فعالیتهای بیو شیمیایی خود را تسریع می کند تا به حالت طبیعی باز گردد . تفاوت سرعت تقسیم سلولهای مختلف به دلیل تفاوت در مدت زمان همین مرحله است که G1 نامیده می شود، اگر مواد غذایی موجود در محیط کاهش یابد ، سلول به زمان بیشتری برای مهیا کردن مواد لازم برای تقسیم نیاز دارد . اگر مواد غذایی باز هم کمتر شوند، رشد سلول متوقف می شود . جالب است بدانید سلولهایی که رشد نمی کنند همیشه در مرحله G1 به سر می برند . به عبارت دیگر وقتی سلول وارد مرحله S شد ، فرآیند تقسیم بدون توجه به وضعیت محیط خارج انجام میشود.
مرحلــــــــــــه S
مرحله S با نسخه برداری از DNA آغاز می شود. وقتی کپی برداری از DNA تمام می شود ، تعداد کروموزوم های سلول دو برابر می شود ( هر کروموزوم از دو کروماتید مشابه تشکیل شده است .)
وسلول وارد مرحله بعدی می گردد .
مرحلـــــــــــه G2
پروتئینهایی مانند کیناز ( نوعی آنزیم موثر در فسفریلاسیون پروتئین ) که برای تقسیم سلولی ضروری اند،
در این مرحله ساخته می شوند. کروموزم ها شروع به متراکم شدن می کنند. پروتئینهای لازم برای تشکیل دوک تقسیم نیز سنتز می شوند. از زمانی که کروموزوم ها قابل مشاهده می شوند میگوییم سلول وارد میتوز شده است . اولین مرحله میتوز ، پروفاز است.
کروموزوم ها به صورت کروماتیدهای مشابهی هستند که در مرکز به هم متصل شده اند ، مهمترین ویژگی این مرحله ، تشکیل دوک تقسیم است . دوک تقسیم همان طور که از نامش پیداست ، ساختاری دوکی شکل از جنس پروتئین است که فقط در هنگام تقسیم ایجاد می شود و وظیفه آن ، کمک به انتقال کروموزوم هاست . دوک ابتدا در بیرون هسته و توسط ذرات اضافی حاصل از فروپاشی اسکلت سلولی ایجاد می شود.
وقتی سلول در حالت عادی است ، معمولا در نزدیکی دستگاه گلژی ویا هسته آن ، دو اندامک دیده می شود که از تعدادی لوله های کوچک و موازی تشکیل شده است . این اندامک سانتریول نام دارد . هنگام پروفاز ، سانتریول با با ریز لوله ها پوشیده می شود ، در انتهای پروفاز ، سانتریولها از هم جدا می شوند و در دو طرف سلول قرار می گیرند و به این ترتیب دوک سلول شکل می گیرد.
در آنافاز دو اتفاق مهم رخ می دهد : یکی اینکه کروموزوم ها به سمت دو قطب سلول حرکت می کنند ، دوم اینکه رشته های دوک تقسیم ، کشیده می شوند ، و دو قطب سلول را از هم دور می کنند.
تلو فاز پیش از شروع این مرحله ، دو دسته کروموزوم دردو انتهای سلول قرا گرفته اند . در تلوفاز ، غشای هستهای در اطراف این دو تشکیل میشود . برای مدت کوتاهی یک سلول با دو هسته مشاهده می شود.
پس از شکل گیری غشا ، سنتز RNA اغاز مي شود. کروموزوم ها ناپدید می شود و دو هسته کاملا عادی به وجود می آید .
سیتوکینسیس
حالا دو هسته داریم . اما هردو در یک سلول ، سلول باید نصف شود تا دو سلول جدید به وجود بیاید . اولین علامت قابل مشاهده در این مرحله ، فرآیندی است که چین خور دگی نامیده می شود . چین خوردگی در راستای عمود بر محور دوک تقسیم رخ می دهد ، چون هریک از سلول های تولید شده باید در یک سلول قرار گیرند ، پس از آن ، اسکلت سلولی هر سلول شروع به ساختن دوک جدیدی برای میتوز بعدی می کند.
هر سلول چرخه خود را ادامه میدهد و دوباره وارد اینترفاز می شود.
گرد آورنده : زهــــــرا عــــــفتی کلاس : 104