سيتوپلاسم واندامك ها

 

سيتوپلاسم را مي توان مهمترين ناحيه ي سلول  پنداشت، زيرا دراين ناحيه است كه اكثر كنش هاي متابوليك وزيست شيميايي وديگر فعاليت هاي سلول صورت مي گيرد. محيط دروني واقعي سلول، سيتوپلاسم است، يعني دراين محيط است كه غذا تجزيه مي شود وبه مصرف مي رسد، فرآورده هاي زايد به وجود مي آيند، وآنزيمها واسيدهاي نوكلئيك لازم براي توليد انرژي وسنتز مواد سلول تمركز دارند.

 

ماهيت سيتوپلاسم

 

مشاهدات پيشين،به علت محدوديت ميكروسكوپ نوري،سيتوپلاسم را محيط متجانس و بي شكلي نشان مي داد كه اندامكهاي سلولي مثل ميتوكوندريها دران محاط شده اند.اين ماده ي متجانس راسيتوپلاسم زمينه يا سيتوپلاسم بنيادي يا هيالوپلاسم مي ناميدند، وگرچه داراي خصوصياتي عمومي مشترك درميان همه موجودات زنده است، اما به نظر  مي رسد كه ماهيت شيميايي دقيق پروتئينها و آن در هرنوع موجود زنده، دست كم درميان پستانداران، با نوع ديگرفرق دارد.

در اواخرقرن گذشته آشكارشد كه دربعضي از سلولها،قسمت هايي از سيتوپلاسم زمينه داراي خصوصيات رنگ پذيري متفاوتي است؛ درواقع اين قسمتها با رنگهاي قليايي كه براي رنگ آميزي هسته به كار مي روند، رنگ مي گيرند.بدين ترتيب پذيرفته شدكه اين قسمت ها نقشي در سنتز مواد زيستي دارند واز اين رو ارگاستوپلاسم ناميده مي شوند، كه از واژه يوناني     ارگازاماي      كه به معني «استادانه درست شدن» يا «تغييرشكل يافتن » است، گرفته شده.

يكي ازخصوصيات بسيار بارز سيتوپلاسم،قدرت تغييرشكل يافتن آن ازجسمي آبگون يا«سول» به جسمي نيمه جامد ژله مانند يا«ژل» است. متخصصان شيمي فيزيك موادي را كه متحمل اين گونه تغييرات سول- ژل مي شوند، كلوئيد مي نامند. خصوصيات كلوئيدي سيتوپلاسم را به وسيله ي تكنيك هاي متعددي مورد مطالعه قرارداده اند

درسلول زنده مي توان منطقه ي سيتوپلاسم سول را ازمنطقه ي سيتوپلاسم ژل تميز داد. به طور كلي ، سيتوپلاسم ژل درپيرامون سلول، نزديك غشاي پلاسمايي ودر منطقه اي است كه معمولا فاقد ذرات يا ساير اندامك ها وضمايم است. ازسوي ديگر، سيتوپلاسم سول دربخش دروني سلول است وشامل تمام اندامكهاي سيتوپلاسمي است .

 

فرزانه طيبي   كلاس 104